De EU-richtlijn loontransparantie uitgelegd

Wat is de EU-richtlijn loontransparantie?

De richtlijn loontransparantie (Richtlijn (EU) 2023/970) werd op 10 mei 2023 aangenomen en trad op 6 juni 2023 in werking. Zij verplicht werkgevers tot openheid over beloning en loonontwikkeling, geeft werknemers het recht om beloningen te vergelijken en voert rapportage over de loonkloof tussen mannen en vrouwen in. De EU-lidstaten moeten haar uiterlijk op 7 juni 2026 in nationaal recht omzetten, en nationale regels mogen verder gaan dan de in de richtlijn vastgelegde minimumnorm.

Voor wie geldt ze?

De regels voor loontransparantie en gelijke beloning gelden voor werkgevers in de publieke en de private sector en voor alle werknemers met een arbeidsovereenkomst of arbeidsverhouding zoals omschreven in het nationale recht. Sommige verplichtingen zijn afhankelijk van het personeelsbestand: de rapportage over de loonkloof geldt eerst voor grotere werkgevers, terwijl maatregelen zoals beloningsinformatie voor kandidaten ongeacht de bedrijfsgrootte gelden. Lidstaten mogen werkgevers met minder dan 50 werknemers vrijstellen van bepaalde transparantieverplichtingen over loonontwikkeling.

Loontransparantie bij werving

Voordat een arbeidsverhouding begint, hebben sollicitanten het recht op informatie over het aanvangssalaris of de salarisrange voor de functie. Deze kan in de vacature worden gepubliceerd of vóór het sollicitatiegesprek worden verstrekt. Werkgevers mogen kandidaten niet vragen naar hun loongeschiedenis, en functietitels, vacatures en selectieprocedures moeten genderneutraal zijn. Deze regels moeten voorkomen dat bestaande loonverschillen worden meegenomen naar nieuwe functies.

Rechten van huidige werknemers

Werknemers kunnen informatie opvragen over hun individuele beloningsniveau en over de gemiddelde beloningsniveaus, uitgesplitst naar geslacht, voor categorieën werknemers die hetzelfde werk of werk van gelijke waarde verrichten. Werkgevers moeten werknemers jaarlijks op dit recht wijzen. De criteria voor het bepalen van beloning, beloningsniveaus en loonontwikkeling moeten objectief, genderneutraal en — voor grotere werkgevers — gemakkelijk toegankelijk zijn. Geheimhoudingsclausules die werknemers beletten hun beloning bekend te maken, zijn niet toegestaan.

Rapportage over de loonkloof

Grotere werkgevers moeten rapporteren over de loonkloof tussen vrouwelijke en mannelijke werknemers, inclusief de kloof bij aanvullende of variabele componenten en de kloof per categorie werknemers. De eerste rapportages worden gefaseerd ingevoerd naar bedrijfsgrootte, waarbij de grootste werkgevers als eerste en het vaakst rapporteren. Rapportage geeft werknemers, werknemersvertegenwoordigers en handhavingsinstanties de gegevens die nodig zijn om ongerechtvaardigde loonverschillen op te sporen en aan te pakken.

Bekijk alle rapportagedrempels en termijnen

Gezamenlijke beloningsevaluatie

Wanneer uit de rapportage binnen een categorie werknemers een verschil in gemiddelde beloning tussen vrouwelijke en mannelijke werknemers van ten minste 5 % blijkt dat niet kan worden gerechtvaardigd door objectieve, genderneutrale criteria — en de werkgever dit niet binnen zes maanden heeft gecorrigeerd —, moet de werkgever samen met de werknemersvertegenwoordigers een gezamenlijke beloningsevaluatie uitvoeren. De evaluatie analyseert de oorzaken van de kloof en stelt maatregelen vast om deze te dichten.

Hoe werkgevers zich kunnen voorbereiden

De voorbereiding kost tijd, omdat zij raakt aan de functiestructuur, HR-gegevens en wervingspraktijken. Praktische eerste stappen zijn onder meer:

• Functies indelen in categorieën van gelijk werk of werk van gelijke waarde aan de hand van objectieve criteria zoals vaardigheden, inspanning, verantwoordelijkheid en arbeidsomstandigheden.
• Vacatures en sollicitatieprocedures herzien om vragen over de loongeschiedenis te schrappen en salarisranges toe te voegen.
• Nagaan of uw criteria voor beloning en loonontwikkeling gedocumenteerd, objectief en genderneutraal zijn.
• Uw loonkloof vroeg inschatten, zodat er tijd is om eventuele verschillen te begrijpen en aan te pakken vóór de eerste rapportage.

Download de gratis gereedheidschecklist (PDF)

Zie ook: Werk van gelijke waarde · Woordenlijst · FAQ · Methodologie